Gemeente Waupun (USA) bestaat 75 jaar

De gemeente van Sheboygan kreeg er een afdeling in Waupun, Wisconsin, bij. Dit was in feite een voortzetting van een gemeente in Alto, die in 1927 uiteenviel. Deze gemeente was in de negentiende eeuw gesticht door Nederlandse immigranten uit plaatsen als Elspeet, Nunspeet en Uddel, in de Veluwse streek van de provincie Gelderland in Nederland. Zij hadden zich aangesloten bij de Presbyterianen, onder de voorwaarde dat zij een Nederlandse gemeente mochten blijven.

Alto werd oorspronkelijk grotendeels bewoond door Nederlanders. Hun eensgezinde besluit om hun moedertaal nooit op te geven, bleek uiteindelijk onmogelijk vol te houden.

Ds. K. Eekhof (1850-1938) diende de gemeente tot 1895. De heer B. Vis, die vóór zijn emigratie slager was geweest in Nunspeet, diende jarenlang als oefenaar.

Door toenemende verschillen in leerstellige opvattingen moest de kerk worden gesloten. Een deel van de gemeenteleden sloot zich aan bij andere Amerikaanse kerken. Verschillende andere gezinnen kwamen bijeen op de bovenverdieping van een winkel om de waarheid te horen. In het begin waren er drie mannen aanwezig: H. Derksen, D. Frens en H. Wildeman, samen met enkele vrouwen en kinderen.

Zij verzochten ds. J. Van de Hoef om voor hen te preken. Hij deed dit op de avonden van 9 en 10 oktober 1941. In september 1942 vroeg deze groep om als leden te worden toegelaten tot de Netherlands Reformed Congregation (NRC) in Sheboygan. Ds. J. Van Zweden leidde op 11 oktober 1942 hun openbare geloofsbelijdenis. Op die datum werden zij als leden aangenomen.

De drie mannen die vanaf het begin betrokken waren geweest, werden ambtsdragers. De heer Derksen (1903-1993) en de heer Wildeman (1874-1956) dienden jarenlang als ouderling, en de heer Frens (1876-1952) was de eerste diaken.

Ouderling Wildeman was geboren in Hattem en emigreerde in 1889. Ds. C. Hegeman schreef dat de heer Wildeman moest erkennen dat hij vroeger werkelijk een „wildeman” was geweest, „maar de Heere had hem genadiglijk staande gehouden. Hij begon in de omgeving van Waupun, waar hij woonde, rond te kijken of de oude gereformeerde leer daar nog steeds werd gepredikt. Niet ver van Waupun lag een kleine nederzetting van Hollanders, Alto genaamd. Daar stond een kleine kerk waar de leer van de vrije genade nog gehoord kon worden. Deze Nederlandse gemeente was aangesloten bij de Presbyterian Church of America. Aan het einde van de negentiende eeuw waren daar nog predikanten die tot God bekeerd waren en er het Woord verkondigden. Wanneer wij naar de ouderen in Waupun luisteren, horen wij de namen van oefenaar Vis, ds. Beens en ds. K. Eekhof. Ds. Eekhof ging later naar Nederland terug. Hij was predikant in Rouveen en Diemen, dat vlak bij Amsterdam ligt. Ds. Eekhof was een predikant van de oude stempel. Hij verkondigde de grondwaarheden van de waarheid met kracht.

Deze gemeente bestaat niet meer, want zij heeft de kerk moeten sluiten. De huidige ouderling van de Netherlands Reformed Congregation in Waupun, broeder Wildeman, was ook ouderling geweest in deze voormalige Presbyterianengemeente van Alto. Veel mensen vonden de heer Wildeman te scherp; hij was te bevindelijk”, schreef ds. Hegeman. „Toch waren er nog mensen die verlangden naar de dagen van weleer.” Hun gemeente bestond niet meer en „zij leefden verspreid. Op wonderlijke wijze kwamen deze mensen in contact met onze gemeenten.”

De eerste ambtsdragers werden halverwege de jaren veertig bevestigd: twee ouderlingen en één diaken. Met steun van andere gemeenten werd een kerkgebouw aangekocht. De gemeente van Waupun werd op 29 oktober 1951 geïnstitueerd.

Ds. Hegeman schreef: „Nu is daar een Netherlands Reformed Congregation en hebben zij een eigen kerkgebouw. Het is geen grote gemeente, slechts achttien gezinnen, maar zij mogen in vrede leven en dat is een groot voorrecht. De preken worden zowel in het Engels als in het Nederlands gelezen.

Moge de Heere ook deze gemeente gedenken. De oudere generatie sterft uit, enkele pioniers zijn reeds heengegaan en er komen jongeren bij. Moge de Heere de gemeente bewaren bij de leer van de vrije genade.

De toekomst is zo vreeswekkend, ook voor onze gemeenten. Het doorbreken van een valse godsdienst staat voor de deur en velen willen die deur openen. Is de deur misschien al geopend? Vele jaren geleden preekte ds. K. Eekhof in de omgeving van Waupun. Hij zei vaak: 'De grote dag der afrekening komt.' Mogen wij als predikanten, kerkenraden en gemeenten daar vaak aan denken: 'De grote dag der afrekening komt.'”

Interieur van het huidige kerkgebouw te Waupun

Waupun geïnstitueerd

Ds. J. Van Zweden institueerde de gemeente van Waupun op maandagavond 29 oktober 1951. Elf mannen kwamen bijeen, samen met twee ouderlingen en een diaken uit Sheboygan. Er werden twee ouderlingen en twee diakenen gekozen en bevestigd.

„Wij zijn begonnen met het lezen van de oude en beproefde waarheid: de mens niets en God alles”, schreef de scriba, ouderling H. Wildeman.

De groep kwam gedurende drie jaar bijeen in een gehuurde ruimte en daarna nog vier jaar in een zaal. „Dit was echter geen geschikte plaats en daarom zochten wij biddend naar een andere locatie. Ja, zou het mogelijk zijn dat de Heere ons op een dag genadiglijk een eigen kerkgebouw zou willen geven?

De Heere baande daartoe de weg. Een kerkgebouw, dat was ingeruild voor een groter gebouw, werd te koop aangeboden. Nadat wij vele bezwaren hadden overwonnen, waren wij in staat het te kopen voor 9.500 dollar.

Zo'n groot bedrag kon niet door een kleine groep mensen worden opgebracht. De Heere gaf vrijmoedigheid om de gemeenten te benaderen en om enige financiële hulp te vragen door middel van een collecte of een gift. Wij mogen getuigen dat de broeders en zusters ons werkelijk hebben geholpen.”

Op zondag werden twee diensten in het Engels en één in het Nederlands gehouden. „De kinderen blijven onderwijs ontvangen in de Engelse taal. De schuldenlast kan worden teruggebracht tot een bedrag van 1.100 dollar. De last is daardoor niet langer zwaar. Eben-Haëzer: Tot hiertoe heeft de Heere ons geholpen. En zou Hij ons, hoewel wij onwaardigen zijn, ook verder niet helpen?”

Op 5 december 1952 overleed diaken D. Frens, een van de grondleggers van de gemeente, op 76-jarige leeftijd. „Hij was een ernstig en biddend man en is gestorven in de hoop op het eeuwige leven.”

Ds. J. van Zweden schreef: „Ik denk aan een oude broeder uit de gemeente van Waupun, die samen met andere kinderen van God bij ons thuis was. Wij zongen de heerlijke Psalmen van David. Hoe meer wij zongen, hoe meer zijn gezicht begon te stralen. Het was een ogenblik van grote verheffing.

Zijn naam was Wildeman. Toen ik hem voor het eerst ontmoette, zei hij: 'Mijn naam is Wildeman en ik ben een wildeman geweest, maar de almachtige God heeft mij getemd.'

Hij was een grote, sterke man. Mij is verteld dat hij een vechtersbaas was geweest en dat de mensen in de kroeg bang waren voor zijn grote vuisten.

Hij was een dierbaar kind van God. Op de dag van zijn sterven zei hij tegen zijn dochter: 'Ik ga vandaag naar huis.' Zijn dochter antwoordde: 'Vader, u bent toch thuis.' Maar hij zei: 'Ik bedoel mijn huis hierboven', terwijl hij naar de hemel wees. En hoewel hij niet erg ziek leek te zijn, ging hij diezelfde avond toch naar huis, om voor eeuwig in het Vaderhuis met de vele woningen te zijn.”

Exterieur van het huidige kerkgebouw te Waupun

Ds. Lamain schreef in 1956: „Ook in de kleine gemeente van Waupun kwam de engel des doods. De voormalige ouderling H. Wildeman ging op 22 september, op 81-jarige leeftijd, over van de strijdende naar de triomferende kerk. Nog maar kort geleden had ik hem ontmoet in de kerk, die hij toen nog kon bezoeken. De volgende morgen bezocht ik hem in zijn eenzaamheid.

Hij sprak over de stormen die soms in zijn ziel woedden, maar hij mocht getuigen van de hoop die God in zijn ziel had gewerkt. Sinds het overlijden van zijn vrouw had hij bij zijn kinderen gewoond en zich als een vreemdeling gevoeld.

O, wat moeten Gods kinderen toch veel doormaken voordat zij naar huis worden gehaald. Maar God is getrouw en Hij zal het werk van Zijn handen nooit verlaten. Hun staat ligt veilig in God.”

Ds. Van Zweden preekte op 26 oktober 1958 in de Engelstalige gemeente aan Paterson-Haledon Avenue over Ruth 2:12b. Hij vertelde daarbij over een gebeurtenis die kort daarvoor had plaatsgevonden:

„Wat was ik gelukkig toen ik korte tijd geleden in Waupun, Wisconsin, was en daar een jonge moeder bezocht. Ik had haar tijdens de prediking van het Woord vaak zien huilen. Zij ontving toen de vrijmoedigheid om haar hart te openen. Wij waren beiden in tranen.”

Van 1989 tot 1993 had de gemeente een eigen school. In 2007 werd een nieuwe kerk in gebruik genomen.

In september 2012 nam ds. A.T. Vergunst uit Carterton (Nieuw-Zeeland) het beroep naar Waupun aan. Dit was de eerste keer dat deze kleine gemeente in Wisconsin een eigen predikant kreeg. Vanwege visumproblemen duurde het meer dan dertien maanden voordat de predikant en een deel van zijn gezin konden verhuizen. Vijf kinderen bleven achter in Nieuw-Zeeland, onder wie de pleegdochter die in 2003 in het gezin was gekomen. Ds. G.J. Baan bevestigde ds. Vergunst op 18 oktober 2013.

Informatie ontleend aan: L. Vogelaar, A Memorial Stone Set Up – The history of the Netherlands Reformed Congregations in North America, deel 1-5.