Zaterdagmiddag 7 februari heeft de gemeente van Nieuwdorp haar nieuwe Verschueren/Nijsse-orgel in gebruik genomen.
Tijdens een goedbezochte bijeenkomst blikte ouderling D. den Haan, als voorzitter van de orgelbouwcommissie, terug op de achterliggende jaren. Opmerkelijk noemde hij het feit, dat een aantal gemeenteleden de financiële middelen voor het nieuwe orgel beschikbaar hadden gesteld. Daarnaast sprak hij de wens uit, dat het orgel dienstbaar zou mogen zijn aan de gemeentezang en dat het verlangen van David, zoals verwoord in Psalm 21:14, daarbij in het hart zou mogen leven: ‘Verhoog U, HEERE, in Uw sterkte; zo zullen wij zingen en Uw macht met psalmen loven.’ Hierna gaf René Nijsse een toelichting op het orgel en Eric Quist een klankdemonstratie. Na de overdracht van het orgel verzorgde laatstgenoemde ook een concert.
Aanleiding
Omdat het kerkgebouw in Nieuwdorp voor de groeiende gemeente te klein was geworden en uitbreiding ervan uit beeld was geraakt, viel in maart 2023 het definitieve besluit om tot nieuwbouw over te gaan. Na een voorspoedig verlopen bouwperiode werd de nieuwe Pniëlkerk op 28 juni 2024 in gebruik genomen.
Omdat de gemeentezang een wezenlijk onderdeel van de eredienst vormt, was de orgelbouwcommissie nauw bij de bouw van de nieuwe kerk betrokken. Toen duidelijk was geworden dat het uit 1744 daterende Weidtman-orgel uit de oude kerk te klein zou zijn voor de nieuwe kerk, ging men op zoek naar een mechanisch pijporgel, met voldoende registers om te kunnen variëren en voldoende draagvermogen. Daarbij werd advies ingewonnen bij orgelbouwer A. Nijsse & Zn uit Oud-Sabbinge. Nadat een poging om een gebruikt orgel te kopen op niets was uitgelopen, wees Nijsse de orgelbouwcommissie op het voormalige orgel uit de Dorpskerk in Amstelveen. Hoewel het orgel op dat moment niet bespeelbaar was en op een flink aantal onderdelen aangepast moest worden, werd tot aankoop overgegaan en kreeg Nijsse eind 2023 de opdracht om het orgel aan te passen, te completeren en op te bouwen in de nieuwe kerk.
Geschiedenis
De geschiedenis van het orgel gaat terug tot 1904, toen de firma Steenkuyl een nieuw rein-pneumatisch orgel in Amstelveense kerk plaatste. In de loop der jaren werd het nodige onderhoud aan het orgel uitgevoerd. Dit was ook wel nodig, want in 1944 was het orgel ‘voor goed gehoor onbespeelbaar, zeer ten ongerieve van de kerkgangers’. De Zaanse orgelmaker H.W. Flentrop maakte het orgel hierna weer bespeelbaar en zorgde enkele jaren later ook voor een uitbreiding ervan. Hoewel het orgel in 1953 nog werd gereviseerd, bleek het zes jaar later ‘volkomen op’ te zijn. De firma L. Verschueren uit het Limburgse Heythuysen kreeg hierna de opdracht om een nieuw orgel te bouwen en daarbij gebruik te maken van onderdelen van het Steenkuyl-orgel. Op 25 september 1960 werd het nieuwe orgel in gebruik genomen.
Via omwegen naar Nijsse
Nadat de Dorpskerk in 2011 buiten gebruik was gesteld, werd het orgel een jaar later gekocht door de firma Pels & Van Leeuwen. Toen deze firma in 2017 failliet ging, verdween een deel van het orgel naar een onbekende plaats in Polen. Ook werden er verschillende pijpen los verkocht. De kas van het hoofdwerk en het resterende binnenwerk kwamen echter in bezit van Jaap Hooghwerff en Jos van der Kooij. Hoewel zij aanvankelijk van plan waren er een nieuw instrument van te bouwen, zagen ze daar uiteindelijk van af en verkochten zij het ‘orgel’ A. Nijsse & Zn.
In de periode 2025-2026 bouwde Nijsse in de Steenkuyl/Verschueren-orgelkas een nieuw instrument, met gebruikmaking van onderdelen van het Steenkuyl- en Verschueren-orgel. Verder vernieuwde hij de mechaniek, paste hij de onderkast aan en plaatste hij het pedaal in een nieuwe kas achter het orgel. Ook breidde hij het orgel uit met een bazuin 16 voet.
Tekst en foto's: J.P. Sinke, Krabbendijke
Dispositie Verschueren/Nijsse-orgel (1960-2026)
Hoofdwerk Onderpositief Pedaal Werktuigelijke registers
Prestant 8vt Prestant 8vt - Subbas 16vt Koppel Hw-Op
Bourdon 16vt - vanaf c klein** Baarpijp 8vt Koppel Ped-Op
vanaf c klein Viola 8 vt*** Bazuin 16 vt**** Koppel Ped-Hw
Roerfluit 8vt* Vox Celesta 8vt -
Cornet 4st. - vanaf c klein***
vanaf a klein Holpijp 8vt
Octaaf 4vt Open fluit 4vt
Gedekte fluit 4vt Nasard 3vt
Octaaf 2vt Gemshoorn 2vt * (deels) pijpwerk van Steenkuyl (1904)
Mixtuur III-IV st. Terts 1 3/5vt ** pijpwerk van Stinkens (ca. 1965)
Trompet 8vt Dulciaan 8vt *** pijpwerk van (ca. 1910)
Tremulant Tremulant **** pijpwerk volledig nieuw