„En dat ik inga tot Gods altaar, tot den God der blijdschap mijner verheuging.” Met deze woorden uit Psalm 43:4a stond ds. P. van Ruitenburg op zondag 26 april 2026 voor het laatst in de eredienst. Het waren woorden die een bijzondere betekenis kregen. Aan het einde van een lange ambtsperiode sprak hij over David, over diens dorst naar God en over de vreugde van het naderen tot Gods altaar. Het was tegelijk een terugblik en een heenwijzing: niet de dienaar blijft, maar het Woord en de God Die daarin tot mensen spreekt.
Op donderdag 3 september 2026 is het veertig jaar geleden dat ds. Van Ruitenburg predikant werd. Veertig jaar waarin hij het Woord mocht verkondigen, catechisatie gaf, pastorale gesprekken voerde, onderwijs verzorgde en zich op allerlei manieren inzette voor het kerkelijke leven. Een groot deel van die jaren bracht hij door in Canada, waar hij sinds 1996 verbonden was aan de Netherlands Reformed Congregation (NRC) te Chilliwack, de Noord-Amerikaanse zusterkerk van de Gereformeerde Gemeenten.
Van Utrecht naar het ambt
Ds. van Ruitenburg werd geboren op 29 november 1953. Hij studeerde theologie aan de Rijksuniversiteit Utrecht, met als hoofdvak Oude Testament en Hebreeuws en als bijvakken onder meer uitlegkunde en didactiek. Daarna volgde hij lessen aan de Theologische School van de Gereformeerde Gemeenten in Rotterdam. Ook was hij werkzaam als docent aan De Driestar.
In 1983 werd hij op 29-jarige leeftijd toegelaten tot de predikantsopleiding van de Gereformeerde Gemeenten. Drie jaar later mocht hij als predikant zijn eerste gemeente dienen.
Op 3 september 1986 deed kandidaat Van Ruitenburg intrede in de gemeente van Meliskerke. Ds. K. de Gier bevestigde hem; als intredetekst werd Kolossenzen 4:2-4 gekozen. Daarmee begon een ambtsperiode die uiteindelijk vier decennia zou omvatten.
Meliskerke was zijn eerste gemeente. Ruim vijf jaar later volgde een beroep naar Dordrecht. Op 15 januari 1992 deed hij daar intrede. In zijn intrededienst stond Galaten 1 centraal: het Evangelie van Jezus Christus. Het was veelzeggend dat hij toen sprak over een Evangelie dat niet naar de mens is, maar wel voor de mens; een Evangelie dat uit God is en tot God brengt. Zijn bede was dat hij het Evangelie onvervalst zou mogen prediken en dat alles wat van de mens is, daar tussenuit zou vallen.
De oversteek naar Canada
In 1996 kwam er een grote verandering. Ds. Van Ruitenburg nam het beroep aan naar de Netherlands Reformed Congregation van Chilliwack in British Columbia, Canada. Op 11 december van dat jaar werd hij daar bevestigd en deed hij intrede met Jesaja 55:5 als intredetekst.
Wat aanvankelijk een nieuwe fase in zijn leven en ambtsbediening was, werd uiteindelijk een periode van bijna 27 jaar. Chilliwack werd de gemeente waarin hij het grootste deel van zijn predikantsleven zou doorbrengen.
Naast het gemeentelijke predikantswerk heeft ds. Van Ruitenburg zich jarenlang beziggehouden met onderwijs. Binnen de NRC was hij onder meer docent aan de opleiding voor nieuwe predikanten. Ook was hij betrokken bij het zendingswerk van de North American General Mission.
In Canada kwam hij bovendien intensiever in aanraking met de puriteinse theologie. Zelf vertelde hij later dat hij daar opnieuw en steeds dieper de schoonheid van de Bijbel leerde zien. „Ik zie altijd weer nieuwe dingen”, zo zei hij in een interview.
Dat laatste tekent misschien wel iets wezenlijks in zijn bediening. Wie het werk van ds. Van Ruitenburg door de jaren heen beziet, ontmoet niet alleen een predikant die de Bijbelse leer wil uitleggen, maar ook iemand die steeds opnieuw probeert die leer dicht bij het hart en het dagelijks leven te brengen. (tekst gaat verder onder foto)
Onderwijzen en uitleggen
Naast het gemeentelijke predikantswerk heeft ds. Van Ruitenburg zich jarenlang beziggehouden met onderwijs. Binnen de NRC was hij onder meer docent aan de opleiding voor nieuwe predikanten. Ook was hij betrokken bij het zendingswerk van de North American General Mission.
Zijn belangstelling voor onderwijs is ook duidelijk terug te zien in zijn boeken. Hij heeft in de loop der jaren tientallen theologische en pastorale boeken geschreven, voor jongeren en ouderen. Kenmerkend daarbij is de poging om ingewikkelde zaken helder en toegankelijk uit te leggen.
Daarmee vormt zijn schrijverschap een verlengstuk van zijn predikantschap. Niet alleen vanaf de kansel, maar ook via het geschreven woord wilde hij Bijbelse waarheid toegankelijk maken.
Wie de titels van zijn boeken overziet, ziet hoe breed zijn belangstelling is. Hij schreef over geloven en geloofszekerheid, opvoeding, huwelijk en gezin, jongeren, zorgen en levensvragen. Boeken als Echt geloven, Inscherpen, Elkaar begrijpen, De Bijbel open, Stil tot God en Tijdgeest laten zien dat hij de Bijbelse boodschap niet los wilde maken van het concrete leven.
Ook in recenter werk blijft die pastorale lijn zichtbaar. In 2026 verscheen bijvoorbeeld Aan vader, waarin hij aan de hand van Gods Woord en vanuit eigen ervaring schrijft over het vaderschap en de plaats van de vader in het gezin.
Het tekent een predikant die niet alleen over de grote leerstukken wilde spreken, maar ook over de vraag hoe Gods Woord gestalte krijgt in het leven van alledag.
Een ambtsperiode die tot een einde kwam
Op 29 november 2023, zijn zeventigste verjaardag, ging ds. Van Ruitenburg met emeritaat. Daarmee kwam na 37 jaar een einde aan zijn actieve predikantschap. De classis Far West van de NRC verleende hem op de meest eervolle wijze emeritaat.
Zijn afscheid van Chilliwack op 7 december 2023 stond in het teken van Paulus' prediking uit 1 Korinthe 2:1-4: geen prediking van uitnemende woorden, maar van Jezus Christus en Dien gekruisigd; prediking in zwakheid, vrees en beving, maar ook in betoning van Geest en kracht.
Dat thema past bij het karakter van een predikantsjubileum. Uiteindelijk gaat het immers niet om veertig jaar menselijke prestaties. Een predikant kan zaaien, spreken, schrijven en onderwijzen. Maar de vrucht is niet van hem.
Veertig jaar in de dienst van het Woord.
Moge het in de terugblik niet allereerst gaan om wat een predikant heeft gedaan, maar om wat de Heere heeft willen geven.
En moge voor ds. Van Ruitenburg, nu de actieve ambtsdienst is geëindigd, Psalm 43 steeds meer werkelijkheid worden:
„En dat ik inga tot Gods altaar,
tot den God der blijdschap mijner verheuging.